Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Grönland üzerinde askeri gücü artıran ve yeni üslerin kurulmasına zemin hazırlayan on sayfalık resmi mutabakatı onayladı. Ada mülkiyetinin devrini kapsamayan metin, Grönland yönetiminin ilk defa uluslararası düzeyde bağlayıcı bir anlaşmada doğrudan imza sahibi olmasını sağladı.
Salı günü kamuoyuna duyurulan metin, Washington yönetiminin bölgedeki askeri yetkilerini genişletirken herhangi bir toprak transferi içermiyor. Geçtiğimiz Ocak ayında Grönland’ı doğrudan ABD sınırlarına katma arzusunu dile getiren Donald Trump, mülkiyet talebini şu sözlerle savunmuştu:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Danimarkalı yetkililer, ABD Başkanı’nın “Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam” olarak nitelendirdiği mutabakattan çekilmesinden çekindikleri için mülkiyet hususundaki bu ayrımı gündeme getirmekten kaçındı.
Diplomatik Süreç ve Askeri Dengeler
Müzakereleri yürüten diplomasi kaynakları, aylarca süren hassas temasların ardından taslağı Trump’a sunmak üzere en elverişli zamanı kolladıklarını aktardı. Anlaşmanın diplomatik maliyetini değerlendiren Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen, süreci şu ifadelerle yorumladı:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen yaşanan gerginliğin Avrupa, Danimarka ve Grönland ilişkilerine kalıcı zararlar verdiğini kaydetti. ABD’nin adadaki askeri varlığı 1951 tarihli anlaşmaya dayanırken, Başkan Yardımcısı JD Vance Mart 2025’teki Pituffik Uzay Üssü ziyaretinde Çin ve Rusya’nın faaliyetlerine dikkat çekerek şu sözleri sarf etmişti:
“Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
Grönland Temsiliyeti ve NATO Maddesi
Mutabakat Danimarka ve Grönland taraflarında genel olarak olumlu karşılandı. Grönland’ın sol eğilimli bağımsızlık yanlısı partisine mensup Danimarka Parlamentosu Üyesi Naaja Nathanielsen, durumun gelecekteki dış politika özerkliğine emsal oluşturacağını belirterek şöyle konuştu:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Öte yandan imzalanan belgede, Grönland’ın gelecekte bağımsızlığını ilan etmesi senaryosuna ilişkin özel bir madde yer aldı. İlgili maddede şu hükme yer verildi:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
