Colorado Eyalet Üniversitesi araştırmacıları, binaların çatılarına yerleştirilen güneş panellerinin gölgesinde yetiştirilen safranın açık alanlara oranla iki kat daha fazla mahsul verdiğini tespit etti. Kentsel tarım ile yenilenebilir enerjiyi buluşturan agrivoltaik sistemlerin, 405 metrekarelik bir çatı alanında 5 yılda yaklaşık 61 bin dolar net kazanç sağlayabileceği hesaplandı.
Denver’daki CSU Spur yerleşkesinde yürütülen çalışmalarda, yüzde 40 ışık geçirgenliğine sahip güneş panellerinin altına kurulan parseller incelendi. Elde edilen bulgular, panel gölgesinde gelişen safranların doğrudan güneş alan çatılara kıyasla iki kat daha fazla çiçek açtığını ve kurutulmuş ürün miktarını ikiye katladığını gösterdi. Yeşil çatı zeminlerindeki süzek, düşük besinli toprak ile sert mikroklimanın bu yetiştiricilik türü için elverişli ortam sunduğu saptandı.
İklim Koşullarına Göre Işık İhtiyacı Değişiyor
CSU bünyesindeki araştırmacılar Jennifer Bousselot ve Reece Bailey hazırladıkları raporda, aşırı gölgelemenin ürün kaybına yol açabileceğini belirterek panellerin zemin seviyesinden 1,8 ila 2,4 metre yükseğe kurulmasını ve yüzde 30 ila 40 oranında ışık geçirmesini tavsiye etti. Doğu Fas’ta 24 ay boyunca yürütülen paralel bir araştırmada ise en yüksek verime yüzde 30 gölgeleme düzeyinde ulaşıldığı kaydedilirken, bölgesel iklim ve altyapı farklılıkları nedeniyle tek tip bir ışık formülünün geçerli olmadığı vurgulandı.
Beş Yıllık Gelir Projeksiyonu ve İş Gücü
Mevcut 46 kilovatlık çatı paneli ve yaklaşık 405 metrekarelik alan üzerinden hazırlanan 5 yıllık maliyet-gelir modelinde; safranın gramı 35 dolar, soğan birim fiyatı 25 sent ve 5 yıllık elektrik getirisi 13 bin 470 dolar olarak baz alındı. Yapılan hesaplamada sistemin 5 yıl neticesinde yaklaşık 61 bin dolar (yaklaşık 3 milyon lira) net kâr getirebileceği öngörüldü. Bununla birlikte ilk sene giderlerinin gelirden yüksek olduğu ve ilk panel kurulum maliyetinin hesaba katılmadığı kaydedildi.
Vermont Üniversitesi verilerine göre, 1 gram kuru safran elde etmek adına 159 ile 179 adet çiçeğin elle toplanıp kırmızı tepeciklerinin tek tek ayrılması gerekiyor. Hasadın ekim ve kasım aylarında yapılması kentteki üreticilere sezon sonunda ek gelir imkânı sunarken; panellerin sağladığı gölgenin su gereksinimini ve ısı stresini düşürdüğü, ancak operasyonel adımların tamamen insan gücüne bağlı olması nedeniyle sıkı bir yönetim planı gerektirdiği belirtildi.
